شیرین مهاجری

مدتی است كه از هشدار برخی مسئولان نسبت به ورود 40 درصد فاضلاب بیمارستانهای تهران به شبكه آب میگذرد، اما هنوز مسئولان مربوطه در این باره اظهار نظری نكردهاند و پاسخی ندادهاند. شاید به این دلیل كه انگار روش مسكوت نهادن و بیپاسخ گذاشتن مسائل برای برخی از متولیان امور، در حال تبدیل شدن به یك سنت دائمی است و بهترین حلال مشكلات محسوب میشود. مردم هم به این روال عادت كردهاند و نسبت به ورود آبهای آلوده به فاضلاب هم واكنشی بیشتر از آنچه قبلاً بروز دادهاند، نداشتهاند؛ واكنشهای زودگذر نسبت به سبزیهای سرطانزا، شیرهای پالمدار، خمیر مرغ، پارازیتها و... حالا اما مسأله جدیتر است چراكه زندگی بدون آب ممكن نیست اما آبی كه آلوده به فاضلاب بیمارستانی است؟
«هم اكنون فاضلاب بیش از
40 درصد بیمارستانهای شهر تهران به دلیل نبود تصفیهخانه یا عملكرد ضعیف و ناقص بیمارستانها، وارد شبكه جمعآوری آب های سطحی و چاه های جذبی میشود.» این موضوع را دكترعلی محمد شاعری، رئیس ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران مطرح كرده: «شهرتهران حدود 150 بیمارستان دارد كه از این تعداد حدود 8 درصد فاقد سیستم تصفیه فاضلاب و حدود 34 درصد دارای تصفیهخانه با عملكرد ناقص هستند و همین امر موجب ورود فاضلابهای بیمارستانی كه جزو خطرناكترین فاضلابهاست، به شبكه آبهای سطحی و چاههای جذبی میشود. » موضوعهای مختلف یكی پس از دیگری علم میشوند و بعد هم میپیوندند به بایگانی تاریخ. هر بار هیاهویی به پا میشود و دست آخر چیزی عاید كسی نمیشود بجز سرطان و بیماری و انواع و اقسام دردها. این بار هم مسأله آب آلوده، دوباره قوت گرفت و پای فاضلابهای بیمارستانی به میان آمده؛ مسألهای كه نمیتوان به سادگی از كنارش عبور كرد. پیش از این رحمتالله حافظی، رئیس كمیسیون سلامت شورای شهر تهران هم این مسأله را مورد تأكید قرار داده و نسبت به آلوده بودن آب 8 منطقه تهران هشدار داده و از مردم خواسته بود از آبهای معدنی و بستهبندی مصرف كنند.
آب معدنی كیلویی چند؟
گشت و گذار چند ساعته در یك میدان ترهبار میتواند یك خبرنگار را با انواع و اقسام آدمها رو به رو كند. گزارش درباره همین آدم هاست، درباره سلامتیشان. پس باید به میان آنها رفت و صحبت هایشان را شنید. مثلاً صحبتهای آقای میانسالی كه كیسه به دست میرود به سمت خودرواش تا كیسهها را درون صندوق عقب جای دهد و دوباره راهی غرفهها شود. سؤالم درباره آبهای معدنی است، اینكه آیا مردم از وضعیت آب شربی كه مصرف میكنند مطلع هستند؟ آیا ترجیح میدهند همان آب پر حرف و حدیث را مصرف كنند یا هشدارهای حافظی و شاعری را جدی بگیرند و آب معدنی را وارد سبد غذاییشان كنند؟ سؤالم را از همان آقایی كه كیسهها را تازه درون صندوق ماشین جای داده، میپرسم. عجله دارد و به همین دلیل تا غرفه مرغ و تخممرغ همراهیاش میكنم.
آب آشامیدنی تان را چگونه تأمین میكنید؟ از شیر آب یا آب معدنی یا... سؤالم تمام نشده كه پاسخم را میگیرم. شیرآب. از حاشیههای آب تهران مطلع هستید؟ صف مرغ دو قدم جلوتر میرود و میرسیم به پیشخوان مرغ فروشی... « دو تا مرغ و یه شونه تخم مرغ... خب چی پرسیدین؟ آهان، بله خب، نه فقط در مورد آب،در مورد خیلی چیزا مثل همون سبزی كه 5 دقیقه پیش گرفتم گذاشتم تو ماشینم یا اصلاً همین هوا، همین پارازیتا كه آخرم تكلیفش معلوم نشد. بله آبم شنیدیم كه احتمالاً آلودهاست اما چی كار میشه كرد؟» از اینكه بعضی از مسئولان از مردم میخواهند به جای آب شرب آب معدنی مصرف كنند با خبرید؟ « نه این رو الان شنیدم اما بازم به نظرم حرف درستی نیست. چون اولاً آب معدنی خودش چیز خوبی نیست برای مصرف دائمی. دوم اینكه فكر نمیكنم خیلیا توان مالیشون اجازه بده هرماه كلی هزینه كنن برای خرید آب معدنی و سوم اینكه مسئولان به جای اونكه راه چاره رو بندازن گردن مردم و صورت مسأله رو پاك كنن بهتره یه چاره اساسی پیدا كنن. یه چاره كاربردی نه شعاری» بعد هم تابی به سیبیلهای جو گندمیاش میدهد و منتظر سؤال بعدی میماند. دیگر سؤالی ندارم ، ممنون. آقای میانسال حرف حساب میزند و به قول او چندان هم نمیشود به آبهای معدنی اطمینان كرد و آنها را مورد استفاده دائمی قرار داد. چراكه به گفته بسیاری از پزشكان، مصرف دائمی آب معدنی خطرناك است و در برخی موارد بویژه برای افرادی كه در نواحی كلیه، مثانه و مجاری گوناگون بدن مستعد سنگسازی هستند مصرف دائمی آب معدنی توصیه نمیشود زیرا سنگسازی بدن به دلیل غلظت املاح تسریع میشود.
انجمن تغذیه بریتانیا هم دراین باره اعلام كرد آب معدنی املاح فراوان دارد و در مورد آنها باید استانداردهای خاصی هم رعایت شود كه در هر كشور متفاوت است و در صورت رعایت نكردن این استانداردها توسط شركتهای تولید و بستهبندی كننده نمیتوان از سلامت آنها اطمینان پیدا كرد. به هر حال اگر هم از سلامت آب معدنی اطمینان حاصل شد نمیتوان آن را به صورت دائمی مصرف كرد. از طرفی بطریهای پلاستیكی آبهای معدنی با هزار اما و اگر روبه رو هستند و موادی كه از این بطریهای پلاستیكی به آب معدنی درون بطری وارد میشود كم پرخطر نیست.
صورت مسأله را پاك نكنید
خانمی كه در حال حساب كردن پول توت فرنگی و سبزی پیش صندوقدار است، نفر دومی است كه مورد پرسش واقع میشود. همان سؤال هایی كه آقای میانسال هم به آن پاسخ داد. جوابها تقریباً مشابه است با این تفاوت كه خانم پاسخگو از دستگاه تصفیه آب استفاده میكند اما معتقد است كه این دستگاه هم نمیتواند آب را بخوبی تصفیه كند و فقط میتوان به این مسأله امیدوار بود نه مطمئن.»
پیش از این آبفای استان تهران طی اعلامیهای عنوان كرده بود كه هیچیك از دستگاههای تصفیه خانگی مورد تأیید نیست و كسانی كه برای فروش این دستگاهها ادعا میكنند از سوی شركت آبفا دارای تأییدیه قانونی هستند عملی غیر قانونی انجام دادهاند و در این راستا با مؤسسات حقیقی و حقوقی متخلف برخورد قانونی صورت خواهد گرفت. در این اطلاعیه بر سلامت آب تهران و بینیازی شهروندان از این دستگاهها نیز تأكید شده است.
از نظر خانم پاسخگو، مسأله هر چه هست باید برای مردم شفاف شود و البته از بیخ و بن حل شود. اما بیخ و بن ورود فاضلابهای بیمارستانی به آب شهری كجاست؟
شاعری، رئیس ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، علت این مسأله را در اجرایی نشدن سیستم تصفیه خانه در بیمارستانها میداند كه عواملی مثل بالا بودن هزینه اجرای سیستم تصفیه خانه، نظارت نامناسب دستگاه های ذیربط، فقدان فضای كافی جهت احداث تصفیه خانه در بعضی از بیمارستان ها، تخصیص ندادن اعتبار به بیمارستان های دولتی جهت احداث تصفیه خانه و... از دلایل آن است: «برای عوامل گفته شده میتوان راهكارهایی هم جست. راهكارهایی مانند راهاندازی سیستم تصفیهخانه، نظارت كامل و پایش مستمر توسط دستگاه های ذیربط با همكاری ذینفعان، تخصیص اعتبارلازم به بیمارستان های دولتی برای احداث سیستم تصفیه خانه از سوی وزارت بهداشت، اجباری كردن تصفیه فاضلاب بیمارستان ها و جلوگیری از فعالیت واحدهایی كه ضوابط و مقررات را رعایت نمیكنند.»
اما این نسخه پیچیده شده تا چهاندازه ضمانت اجرایی دارد و اصلاً كی قرار است اجرا شود؟ تا كی قرار است مردم این شهر آبی را مصرف كنند كه احتمال آلودگی به خطرناكترین نوع فاضلاب را دارد؟
برای شنیدن نظرات مسئولان و روشن شدن چند و چون ماجرا، با دفتر آب و خاك سازمان محیط زیست تماس میگیریم. مدیر روابط عمومی سازمان محیط زیست اما اجازه مصاحبه را نمیدهد و صحبت كردن در این باره را به آینده موكول میكند.
اداره آب و فاضلاب استان تهران،هدف بعدی است. تماسها ما را میرساند به دفتر مدیر فنی شركت آب و فاضلاب استان تهران، اما باز هم تماسها بینتیجه میماند و مسئولی حاضر به پاسخگویی نیست.
مسئولان وزارت بهداشت و وزارت نیرو هم تاكنون در این باره صحبتی نكردهاند. چندی پیش هم كه مسأله آلودگی آب تهران باز هم خبر ساز شده بود این مسأله را تكذیب كرده و بر صحت و سلامت آب تهران تأكید داشتند.
مسأله آب آلوده به فاضلاب هم انگار قرار است پیوند بخورد به همان رشته نامعلومی كه یك سرش میرسد به ناهماهنگی مسئولان و فراموشی مردمی كه چارهای جز فراموشی ندارند. مردمی كه حالا با پرسشی جدید روبه رو شدهاند: آیا واقعاً آب مایه حیات است؟