سپیدار آنلاین: گروه گزارش

مدیریت منابع آبی به ویژه آب های زیرزمینی در استان البرز همواره یكی از چالش های اساسی این استان تازه تاسیس بوده زیرا فعالیت بیش از 12 هزار حلقه چاه غیرمجاز باعث تهی شدن مخازن آب و نفوذناپذیری خاك شده و منابع آبی استان را مورد تهدید قرار داده است.
فعالیت بیش از 12 هزار حلقه چاه غیرمجاز در استان البرز ظرفیت آب 372 حلقه چاه مجاز در مدار بهره برداری استان را 7 درصد كاهش داده است. این مشكل تنها مختص البرز نیست و نیاز به تدبیری برای سراسر كشور دارد زیرا وجود 300 هزار حلقه چاه غیرمجاز در كشور تهدیدی جدی برای منابع آب زیرزمینی محسوب می شود. مشاور وزیر نیرو و مدیرعامل شركت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران نیز در این باره گفت كه 20 هزار حلقه چاه غیرمجاز در كشور در سال جاری مسدود می شود. محمد حاج رسولی ها در نشستی تخصصی در كرج افزود: اكنون 500 هزار حلقه چاه مجاز و 300 هزار حلقه چاه غیرمجاز در كشور داریم. وی ادامه داد: چاه های غیرمجاز نیر به دو دسته چاه عمیق و كم عمق كه در حاشیه رودخانه ها هستند،تقسیم می شوند. حاج رسولی ها گفت: ظرفیت برداشت از منابع آب زمینی 48 میلیارد مترمكعب است كه اكنون شش میلیارد اضافه برداشت داریم. این مسئول گفت: با نصب ابرازهای اندازه گیری گام های موثری در طرح احیاء و تعادل بخشی منابع آب زیر زمینی برداشته شده است.
وی خاطرنشان كرد: طرح احیاء و تعادل بخشی منابع آب زیر زمینی در البرز آغاز شده و در سایر استان ها نیز به اجرا در می آید كه هرچه زودتر انتظارمی رود اجرایی شود. حاج رسولی ها اضافه كرد: برای مدیریت این موضوع دركشور حدود 609 محدوده مطالعاتی دشت داریم كه در 84 دشت كشور كه بحرانی ترین هستند، به صورت پایلوت اجرا می كنیم. اما در استان البرز هزاران چاه غیرمجاز در ویلاها و برخی از اراضی كشاورزی كه هر روز تعداد آنها افزایش نیز می یابد، البرز با نزدیك به 3 میلیون نفر جمعیت را به سمت خشكسالی هدایت می كند و در صورت تعلل در برخورد با آنها در فصل گرما و مصرف بالای آب مشكلات جدی را برای البرزی ها ایجاد می كند. به گفته مسئولان استان البرز به دلیل ضعف منابع آب زیرزمینی البرز عمق چاه ها برای دسترسی به آب كه 15 سال پیش 100 تا 120 متر بوده، اكنون به 250متر رسیده است. همه كارشناسان اذعان دارند كه تنها راه غلبه بر این مشكل كنترل برداشت از چاه های كشاورزی، مسدود كردن چاه های غیرمجاز و ترغیب كشاورزان به تغییر شیوه های آبیاری است.
یكی از موضوعات مهم و اساسی استان البرز كه بایستی كار بیشتری بر روی آن صورت بگیرد، موضوع آب است و مردم این استان امیدوارند كه مسئولان بتوانند با تدابیری نظیر تشكیل اتاق فكر و جدیت در برخورد با چالش های مدیریت منابع آبی در جهت رفع مشكلات گام بردارند. امروز بیش از هر زمان دیگر زمینه مدیریت بهینه منابع آبی فراهم است و بخش ها و دستگاه های مختلف نسبت به وظایف خود در این حوزه آگاه بوده و مصمم هستند كه با مدیریت بهینه منابع آبی، تنش آبی در استان را مهار كنند. سید حمید طهائی استاندار البرز معتقد است كه باید با حضور دستگاه های امنیتی، سیاسی و دستگاه های متولی فكری اساسی برای چاه های غیرمجاز داشت. راه كارهای لازم عنوان شود و تیم های كارشناسی كه از افراد قوی و كاربلد تشكیل می شوند، این معضل را پیگیری كنند. احمد فاضلیان رئیس كل دادگستری استان البرز نیز تاكید دارد كه باید تدابیری اتخاذ شود كه با تشدید برخورد، خسارت وارد بر منابع آبی و هزینه انسداد از كسانی كه اقدام به حفر چاه های غیرمجاز می كنند، اخذ شود. وی خاطرنشان می كند كه شرایط، بحرانی و نگران كننده است؛ با كمبود و آلودگی منابع آب كه ناشی از فعالیت های انسانی است صلح جهانی در سال های آینده در معرض تهدید قرار دارد. حاجی رضا شاكرمی دادستان كرج نیز با اشاره به موانع قانونی مقابله با حفر چاه های غیرمجاز می گوید: قانون توزیع عادلانه آب از جمله این قوانین است كه البته مجازات های تعریف شده در آن به دلیل سبك بودن، پیشگیرانه نیست و در اغلب موارد از صلاحیت دادسرا خارج است؛ اما بر اساس قانون و آیین نامه های مربوطه، وزارت نیرو می تواند با همكاری نیروی انتظامی بدون نیاز به دستور قضایی، اقدام به انسداد چاه های غیرمجاز بكند. شاكرمی افزود: دادستان مركز استان و دادستان های شهرستان ها با وسواس و جدیت لازم، موضوع حفر چاه های غیرمجاز و انسداد آن ها را پیگیر هستند و شعبه ویژه 4 بازپرسی در كرج برای پیگیری حفر چاه های غیرمجاز تشكیل شده است و قضات، در راستای اجرای مواد 22 و 46 قانون آیین دادرسی كیفری می توانند به عنوان مقام تعقیب و كشف جرم، دستورات مقتضی را صادر كنند. فاضلیان رئیس كل دادگستری استان البرز معتقد است كه خلا قانونی برای دفاع و صیانت از منابع آبی و زیرزمینی كشور وجود ندارد، هرچند برخی قوانین مثل قانون تعیین تكلیف چاه های فاقد پروانه خلا قانونی داشتند و زمینه را برای حفر چاه های غیرمجاز ایجاد كرد ولی سایر قوانین، زمینه را برای برخورد فراهم كرده است. فاضلیان با اشاره به فعالیت شعبه ویژه برای پیگیری خسارت به منابع طبیعی و آب، گفت: دستگاه قضایی استان، در حوزه تملك نیز با حفظ حقوق مردم، آمادگی دارد هماهنگی لازم را داشته باشد. شاكرمی دادستان عمومی و انقلاب كرج نیز گفت كه بر اساس قانون و آیین نامه های مربوطه، وزارت نیرو می تواند با همكاری نیروی انتظامی بدون نیاز به دستور قضایی، اقدام به انسداد چاه های غیرمجاز كند.
تدبیر البرز برای مهار چالش
استاندار البرز كنتورگذاری و هوشمندسازی را چاره مقابله با چاه های غیرمجاز دانست و آن را ابزار برای كنترل چاه ها عنوان كرد. سید حمید طهائی آب منطقه ای استان متولی سر و سامان دادن به این چاه ها و بستن آنها است. وی ادامه داد: جهاد كشاروزی نیز باید برای حفظ باغات استان تعصب و جدیت داشته باشد و صرفه جویی و بالا بردن استاندارد مصرف دو مولفه اساسی در برنامه های عملیاتی دو سازمان مذكور است. طهائی با اشاره به نقش موثر شركت های دانش بنیان در برنامه های اقتصاد مقاومتی ویژه آب منطقه ای، گفت: باید در قالب كارگروه ها از دانشگاه ها و پارك های علم و فناوری در كنار شركت های دانش بنیان برای اجرای طرح های عملیاتی استفاده كرد. وی افزود: رودخانه موجودی زنده و در حال حركت است، بنابراین ساماندهی و مدیریت آن نیز لازم است، از این رو وظیفه ساماندهی رودخانه ها را به امور آب منطقه ای واگذار خواهیم كرد.