گروه جامعه: یك ماه از پاییز خشك خوزستان می گذرد. بعد از تابستان خشك و طولانی، حالا چشم كشاورزان به آسمان است تا باران ببارد، اما شهری ها نگران از آب گرفتگی دوباره خانه ها، دست و دلشان می لرزد. هواشناسی خوزستان، آذر را آغاز بارندگی پاییزه پیش بینی كرده، اما با وجود این تأخیر، شهرهای خوزستان هنوز آماده باران نیستند و نگرانی از تكرار آب گرفتگی همچنان ادامه دارد. پاییز سال گذشته بارندگی شدید در 3 روز، برخی شهرهای خوزستان را برای سومین سال متوالی زیر آب برد و اهواز، كوت عبدالله، ماهشهر، هندیجان، آبادان، خرمشهر، شادگان، رامهرمز، رامشیر و ایذه در این بارش ها گرفتار سیل و آب گرفتگی شدند. ماهشهر با 170 میلی متر ركورددار بود و اهواز نیز حدود 90 میلی متر بارندگی را تجربه كرد. شدت خسارت ها و كوتاهی مسئولان، بالاخره پای سازمان بازرسی كل كشور را به آب گرفتگی های خوزستان باز كرد؛ آنها وعده دادند با مقصران برخورد و خسارت ها جبران شود، اما با گذشت نزدیك به یك سال از این وقایع، اخبار خوبی از آمادگی شهرها برای فصل بارندگی به گوش نمی رسد.

زخم كهنه آب گرفتگی
آب گرفتگی معابر و منازل به دنبال بارندگی در یك دهه گذشته خسارت های زیادی به دنبال داشته است. به گفته مسعود انصاریان، مدیركل پیشین بنیاد مسكن خوزستان، در آب گرفتگی آذر 1398 اهواز و كارون، 1566 واحد مسكونی و 7 واحد تجاری خسارت دید و50واحد مسكونی به كلی ویران شد.

مدیركل مدیریت بحران استانداری خوزستان هم با اشاره به خسارت آب گرفتگی پارسال به 9 هزار واحد مسكونی در 4 شهرستان می گوید: طبق مصوبه دولت قرار شد 5هزار واحد مسكونی در ماهشهر، اهواز، كارون، هندیجان و بندرامام ساخته شود كه بیشترین آن مربوط به بندر امام و ماهشهر است. برای هركدام از واحدهای احداثی 185 میلیون تومان تسهیلات و كمك بلاعوض درنظر گرفته شده است. از اوایل امسال ساخت واحدها در بندر امام شروع شده؛ به طوری كه 1200 واحد از مرحله پی ریزی گذشته است.شهاب صدیقی می افزاید: درمجموع 4 هزار واحد مسكونی مشمول تعمیرات شدند كه كارشان تمام شده است.

تكلیف بر زمین مانده شهرداری ها
قرارگاه آب و فاضلاب یكی از 3 قرارگاهی بود كه فروردین امسال در استانداری خوزستان تشكیل شد تا برای جلوگیری از آب گرفتگی مجدد شهرها چاره اندیشی كند. این قرارگاه برای شهرداری ها و شركت آبفا تكالیفی تعیین كرد. در این قرارگاه، اداره كل بحران مسئول پیگیری طرح های ضربتی و علاج بخشی دفع آب های سطحی، اداره كل امور شهری مسئول پیگیری لایروبی شبكه فاضلاب و آب های سطحی و دفتر فنی استانداری مسئول پیگیری انجام مطالعات طرح جامع دفع آب های سطحی در شهرداری ها شدند. مدیركل مدیریت بحران استانداری خوزستان به همشهری می گوید: تا زمان اجرای طرح های جامع دفع آب های سطحی شهرها كه در حال مطالعه است، قرار شد طرح های ضربتی و علاج بخشی اجرا شود تا امسال شاهد اتفاقات سال های گذشته و آب گرفتگی شهرها نباشیم. برای این كار شهرهای اهواز، كوت عبدالله، بندرامام، آبادان، خرمشهر و چمران به عنوان شهرهای هدف و اولویت دار تعیین شدند.
صدیقی از روند اقداماتی كه در این شهرها در حال اجراست، ابراز نارضایتی می كند و می افزاید: به جز بندر امام كه پیشرفت نسبی داشته، عملكرد بقیه شهرها رضایت بخش نیست و باتوجه به نزدیك شدن به زمان بارندگی اقدامات باید تسریع شود.

وی درباره اجرای طرح ها توضیح می دهد: در بندر امام تقریبا 70 درصد كار انجام شده و بقیه كار شامل خرید پمپ است كه صنایع پتروشیمی متعهد به تامین آن شده. این پمپ ها قرار است تا 40 روز آینده نصب شود، اما این شهر در زمینه لایروبی شبكه عقب ماندگی و نیاز به تسریع دارد.

صدیقی با بیان این كه در طرح ضربتی اهواز 56 نقطه بحرانی تعیین شد كه شهرداری اهواز و شركت آبفا به صورت اشتراكی با نظارت استانداری اجرا كنند، ادامه می دهد: این طرح كه از دی پارسال آغاز شده و تا شهریور امسال حدود 85 درصد پیشرفت داشته، شامل اقداماتی همچون لایروبی و لوله گذاری است. در طرح علاج بخشی اهواز نیز 80 نقطه مشخص شد كه حدود 310 میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. براساس ارزیابی های ما تعهدات شهرداری اهواز پیشرفت خوبی ندارد و علت آن هم نبود اعتبار است. وی با بیان اینكه كوت عبدالله به دلیل مشكلات شهرداری عقب ماندگی دارد، ادامه می دهد: در شهر چمران مطالعات دفع آب های سطحی به پایان رسیده است و مشكل مالی هم ندارد؛ بنابراین باید طرح خود را برای حفاری و لوله گذاری هرچه سریع تر آغاز كند. در خرمشهر كار متوقف شده بود كه با آمدن فرماندار جدید دوباره فعال شد و در آبادان هم حكم شهردار به تازگی امضا شده و قرار است كار از هفته آینده آغاز شود. صدیقی با بیان اینكه اعتبار دفع آب های سطحی هنوز به شهرداری های پرداخت نشده است، می افزاید: طبق تبصره 13 قانون بودجه امسال قرار بود برای مقابله و جلوگیری از آب گرفتگی به شهرهایی كه دارای مطالعات آب های سطحی هستند، 500 میلیارد تومان اختصاص یابد و شهرداری ها نیز همین مقدار اختصاص دهند، اما این اعتبار هنوز پرداخت نشده است.

وی تأكید می كند: احتمال می دهیم بارندگی تا 40 روز دیگر آغاز شود و امیدواریم تا زمان اتمام طرح ها اتفاق خاصی نیفتد. البته تمام برنامه ریزی ها برای آمادگی مواجهه با بارندگی 160 میلی متری كه پارسال اتفاق افتاده بود، انجام شده و ارزیابی ها نیز به همان نسبت است.

صدها نقطه بحرانی
اهواز بیش از 400 نقطه بحرانی آب گرفتگی دارد. قانون، دفع آب های سطحی را به شهرداری ها تكلیف كرده است، اما در اهواز و اغلب شهرهای خوزستان به دلیل نداشتن شبكه مجزا از شبكه فاضلاب برای عبور آب باران استفاده می شود. این در حالی است كه شبكه فرسوده و پیر فاضلاب در روزهای عادی نیز ناكارآمد است و با وجود پیگیری، شهرداری اهواز حاضر به پاسخگویی دراین باره نشد.

مدیرعامل شركت آب و فاضلاب اهواز اما توضیح می دهد: اگر باران نرم و آهسته ببارد، شبكه فاضلاب از عهده عبور دادن آن برمی آید، ولی ظرفیت باران های شدید و سیل آسا را ندارد. امسال در اهواز و برخی شهرها همچون ماهشهر و بندرامام اقداماتی برای تقویت ایستگاه های پمپاژ و توسعه، تعمیر و بهسازی خطوط شبكه در حال انجام است تا مشكلات كمتر شود.

محمدرضا كرمی نژاد در گفت وگو با همشهری با اشاره به شناسایی 88 نقطه بحرانی در آب گرفتگی سال 98 در اهواز می گوید: 64 نقطه اصلاح شده و بقیه در حال انجام است. علاوه بر اینها مجموعه استانداری، شهرداری و آبفا 56 نقطه مشكل دار را تعیین كردند (برخی از آنها با طرح آبفا همپوشانی داشته است) كه به صورت اشتراكی اجرا شود كه 90 درصد آنها نیز به اتمام رسیده است. اخیرا نیز 80 نقطه دیگر تعیین شده كه اصلاح آنها آغاز شده است. به جز اینها مراجعه های مردمی را نیز در دستوركار داریم و مشكلات شبكه فاضلاب در 77 نقطه دیگر از شهر اهواز نیز توسط آبفا در حال برطرف شدن است. جاهایی كه داریم كار می كنیم نقاط اضطراری هستند و به جز اینها نقاط بحرانی دیگری هم وجود دارد.به گفته وی، این طرح ها قرار است 20 روز تا 3 ماه آینده به پایان برسد و اگر تا آن موقع باران نیاید یا باران شدید نداشته باشیم، مشكلی خاصی نخواهیم داشت.

اعداد نجومی شبكه
خوزستان 85 شهر دارد. اداره كل امور شهری استانداری، شهرداری ها را مكلف به انجام تعهدات خود در لایروبی تا پیش از شروع بارندگی های پاییزی كرده است.مدیركل دفتر فنی استانداری خوزستان 14 شهر استان را دارای بیشترین مشكل آب گرفتگی در زمان بارندگی می داند و می گوید: بعد از آب گرفتگی های سال 98 و 99 سازمان بازرسی كل كشور به مسئله ورود و شهرداری ها را ملزم كرد در مدت 6 ماه مطالعات دفع آب های سطحی را انجام دهند. برای اطمینان از اینكه مطالعات شهرداری ها توجیه فنی و اقتصادی داشته باشد، داوری آن را طی یك تفاهمنامه به دانشگاه شهید چمران اهواز واگذار كردیم و از 4 ماه پیش بررسی طرح ها در حال انجام است.

هدایت الله زارع زاده با بیان این كه 62 شهر مطالعات خود را به استانداری ارائه دادند، می افزاید: از این تعداد مطالعات 3 شهر به اتمام رسیده و آماده تصویب است. مطالعات 41 شهر قابل تصویب به شرط اصلاحات جزئی است كه تمام شهرهای مشكل دار جزو این دسته هستند. مطالعات 11شهر به دلیل نقص های اساسی غیرقابل بررسی هستند و عودت داده شده اند و مطالعات 6 شهر نیز در حال بررسی است.

وی با بیان این كه شهرداری ها باید مطالعات را از منابع اعتباری خودشان انجام دهند، اما برای اجرا دولت وعده داده است كه كمك كند، می گوید: البته این اعتبار هنوز پرداخت نشده است. فقط برای شهرداری اهواز قرار است 50 میلیارد تومان از محل اعتبار استانی و برای آبادان از محل اعتبار بهسازی بافت های فرسوده تامین شود.به گفته وی، اگرچه طرح های ضربتی و علاج بخشی در حال اجراست، اما شبكه فاضلاب همان شبكه قدیمی و فرسوده است كه هنوز مشكلاتی دارد و این می تواند موجب شود همچنان بحران داشته باشیم.

زارع زاده ادامه می دهد: برای اجرای طرح دفع آب های سطحی شهرهای استان 10 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است كه اخیرا طی مكاتباتی به ریاست جمهوری، وزارت نیرو و وزارت كشور اعلام شده است. طبق همین برآوردها طرح اهواز نیز 6200 میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. اعداد اعتباری طرح آب های سطحی واقعا نجومی است و اگر اجرای هر كدام از آنها چند سال طول بكشد، با احتساب تورم بسیار بیشتر هم خواهد شد.

بی سهمی از نفت
خوزستان ، همچنان از تامین اعتبار شبكه دفع آب های سطحی ناتوان است. در این میان جای مسئولیت اجتماعی صنایع بزرگی چون نفت و فولاد هم خالی است. حجت الاسلام حسن درویشیان، رئیس سازمان بازرسی كشور سال گذشته در بازدید از منازل آب گرفته گفته بود كه سال ها حق خوزستان از آلایندگی نفتی پرداخت نشده و جمع آن با جرایم حدود 200 هزار میلیارد تومان است كه حتی اگر 50 درصد آن پرداخت می شد بسیاری از مشكلات امروز در خوزستان وجود نداشت. در گیرودار آب گرفتگی پارسال كاربران شبكه های اجتماعی همراه با ویدئویی از یكی از ساكنان سربندر كه از 2بشكه خالی نفت برای خود قایقی ساخته بود، شعری را بازنشر كردند: «سیل آمد و صد شكر كه آسوده خیالی / سهم تو شد از نفت، دو تا بشكه خالی».

بررسی پروژه های آب های سطحی اهواز در هفته آینده
طرح های اضطراری دفع آب های سطحی خوزستان در حالی هنوز نیمه تمام مانده كه رئیس جمهوری 5 شهریور در نخستین سفر استانی خود قول به سرانجام رسیدن آنها را داده بود. در این سفر مهلت یك ماهه ای برای اجرای طرح های فوری پیشگیری از آبگرفتگی های پاییز تعیین شد و وزیر نیرو و وزیر كشور مكلف شدند برای پایان پروژه های آب و فاضلاب اهواز روزشمار بگذارند. سیدكریم حسینی، نماینده اهواز، كارون، باوی و حمیدیه در مجلس درباره مصوبات سفر رئیس جمهوری به خوزستان می گوید: بعد از این سفر نشستی با معاون اجرایی رئیس جمهوری داشتم و قرار است به دستور رئیس جمهوری برای پیگیری مصوبات در خوزستان حضور یابد. وی رفع مشكلات آبرسانی، شبكه فاضلاب و دفع آب های سطحی را از اولویت های استان عنوان می كند و می افزاید: یكی از مسائل مطرح شده در نشست اخیر با وزیر كشور هم مشكل آبگرفتگی ها بود. همچنین با وزیر نیرو در اهواز جلسه ای برگزار و مشكلات را مطرح كردیم كه برهمین اساس وعده داد طرح آبرسانی غدیر تا نیمه اول سال آینده به اتمام برسد. حسینی خواستار تسریع در اجرای طرح های فاضلاب و دفع آب های سطحی می شود و اضافه می كند: اعتبار آب و فاضلاب و دفع آب های سطحی پرداخت شده است ؛ اگرچه ممكن است بگویند كافی نبوده. اجرای این طرح ها آغاز شده، اما هنوز به اتمام نرسیده است. اصرار ما بر این است كه آمادگی لازم قبل از بارش ها ایجاد و نقاط بحرانی اصلاح شود. قرار است هفته آینده نشست مشتركی با شهرداری اهواز و آبفا برگزار شود و وضعیت پروژه های آب های سطحی را بررسی كنیم.

مرجع : روزنامه همشهری