«درمانده ایم و خسته، بارها اعتراض كردیم، نامه نوشتیم به استانداری دادیم، به نماینده ها حتی، اما هنوز هیچ فرجی نشده، حتی به صحیح بودن وضویمان با این آب شك داریم؛ نمی دانیم چه كنیم» اینها را «ام یوسف» می گوید، پیرزن 64 ساله ای كه 20 سال از عمرش را در منطقه خشایار گذرانده است، منطقه ای كه مردم آن سالهاست برای حل مشكل وضعیت نامناسب آب از لحاظ كمی و كیفی صبوری می كنند...دستهایش را در هوا تكان می دهد و با زبان عربی حرف می زند؛ از زخم هایی می گوید كه با وعده ها نه تنها خوب نشده بلكه روز به روز چركین تر و دردناكتر شده اند، زخم بی آبی درد بسیاری دارد، قصه پر غصه آب بیش از یك دهه است كه ادامه دارد، صدای همه را از مناطق مختلف شهر در آورده، حتی صدای مسئولان!
آب اهواز قابل شرب نیست
شكرالله سلمان زاده رئیس مركز بهداشت خوزستان این بار واقعیت تلخ كیفیت بد آب شرب اهواز را تایید می كند و می گوید: «آب اهواز كیفیت ندارد.» او تاكید می كند: «آب اهواز برای شرب قابل استفاده نیست، اگرچه 98 درصد آزمایش های میكروبی با توجه به كلرزنی سالم است.» از سویی دیگر، در حالی كه مركز بهداشت اهواز و دانشگاه علوم پزشكی طی سالیان گذشته بارها در مصاحبه با خبرنگاران كیفیت بد آب و قابل شرب نبودن آن را رد كرده اند، اما این بار سلمان زاده تصریح می كند: «به هیچ وجه از كیفیت آب اهواز دفاع نمی كنیم، هیچ دفاعی از شركت آب و فاضلاب نمی شود، آب اهواز در بیشتر مواقع، از نظر كدورت، املاح سنگین، رنگ و طعم دارای مشكل است.»
در این میان به گفته كارشناسان و شواهد موجود استفاده از كلر برای گند زدایی آب با توجه به آلاینده های بسیار، بیش از اندازه است؛ این موضوع هشدار دهند است چرا كه كلرزنی بی رویه مضرات بسیاری دارد و از گاز كلر به عنوان قاتل خاموش نام می برند و گفته می شود تركیب این گاز با تركیبات طبیعی آب، منجر به تشكیل یكی از مهم ترین عوامل سرطان زا خواهد شد!
وبا و هپاتیت در كمین
پنج رودخانه پر آب كشور در خوزستان جریان دارند، با این وجود خوزستانی ها همچنان مجبورند برای تامین آب شرب خود دست به دامان دست فروشان سیار شوند. سلمان زاده در این خصوص می گوید: «ممكن است آب اهواز از نظر میكروبی سالم باشد اما از لحاظ ظاهری، طعم و بو مشكل دارد كه باعث می شود مردم از آب لوله كشی استفاده نكنند و به كارگاه های آب شیرین كن روی بیاورند.» وی معتقد است: «این موضوع می تواند خطراتی ایجاد كند زیرا باید آب كلرزده وسالم به وسیله خودروهای مجاز و استاندارد توزیع شود.» رئیس مركز بهداشت خوزستان تصریح می كند: «توجه به شرایط جوی و خشكسالی ها، وبای التور امسال جدی است و استفاده از آب ناسالم و خرید آب از فروشندگان سیار در مناطق مختلف زنگ خطر بزرگی برای سلامت مردم است.» در كنار همه اینها، ایرج نظری، رییس دانشگاه علوم پزشكی جندی شاپور اهواز اواسط فروردین ماه امسال از چندین مورد ابتلا به بیماری هپاتیت A به دلیل وضعیت نامناسب آب خبر داده بود. نكته دیگر اینكه سیستم تصفیه آب خانگی نیز امروز به ناچار در خانه های بیشتر مردم خوزستان دیده می شود، سیستمی است كه به گفته متولیان حوزه بهداشت استفاده از آن می توانند تبعات بسیاری داشته باشد و استفاده از این دستگاه ها، سبب از بین رفتن سختی آب شده و آب را به مقطر و یا سبك تبدیل می كند و این آب سبك در دراز مدت سبب بروز آسیب های جدی به قلب و عروق و اختلال در رشد استخوانی كودكان می شود.
وعده آب غدیر در اهواز
رودخانه كارون پرآب ترین رود ایران روزگاری منبع تامین آب شرب مردم خوزستان بود، رودخانه ای كه اكنون میزبان فاضلاب های صنعتی، شهری، پساب های كشاورزی و بیمارستانی است. در این میان، سیاست های غلط مدیریت منابع آب طی سالیان گذشته باعث كوچكتر شدن رودخانه و در نهایت وضعیت نامناسب آب شرب خوزستانی ها شد؛ براین اساس وعده تامین آب شرب خوزستان از غدیر داده شد. به آرشیو خبرها كه رجوع كنیم، می بینیم كه در دی ماه سال 92، حسن روحانی در نخستین سفر استانی خود به خوزستان حل مشكل آب شرب اهواز با اجرای طرح آبرسانی غدیر را در مدت یك هفته وعده داد. با اجرای طرح آبرسانی غدیر كه از سال 88 كلید زده شده بود، منبع تامین آب شرب خوزستانی ها از رودخانه كارون به مخزن سدها تغییر می كرد. امروز پنج سال از وعده تاریخی رئیس جمهور به مردم خوزستان و اهواز می گذرد، در حالی كه گفته می شود بخش زیادی از این طرح اجرا شده اما عملا كیفتی در وضعیت آب شرب مشاهده نشد.
4 سال دیگر صبوری
غلامرضا شریعتی استاندار خوزستان نیز دفاعی از وضعیت فعلی آب شرب اهواز ندارد و می گوید: «آبی كه الان تحویل مردم می دهیم بهداشتی است، اما كیفیت لازم را ندارد.» او با اشاره به دستورات رئیس جمهور در اسفند ماه سال گذشته برای بهبود، ارتقا و نوسازی سیستم آب شرب و فاضلاب خوزستان تاكید می كند: «پنج مشكل اصلی خوزستان از جمله آب شرب و فاضلاب در دستور كار قرار گرفت، اجرای طرح غدیر با توجه به اینكه كیفیت آب خانه های مردم را تضمین می كند اكنون تا 85 درصد پیش رفته. برنامه ریزی گسترده ای برای اصلاح وضعیت آب شرب و همچنین فاضلاب در دستور كار است و تا چهار سال آینده مردم از آب شرب با كیفیت بهره مند خواهند شد.
تلاقی آب شرب و فاضلاب معضلی دیگر
در حالی استاندار خوزستان وعده بهبود كیفیت آب را می دهد كه چندی پیش عضو شورای شهر اهواز از وجود 301 نقطه تلاقی آب شرب با فاضلاب در اهواز خبر داد؛ موضوعی كه به گفته ایزدی، این تلاقی و تبعات منفی آن، از سوی برخی شهروندان به دادگاه نیز كشیده شده است. «فرسودگی شبكه آب و فاضلاب اهواز دلیل این تلاقی است و تا زمانی كه شبكه ها اصلاح نشود، این احتمال همیشه وجود خواهد داشت» این ها را رئیس مركز بهداشت خوزستان می گوید و اضافه می كند: «نقاط بحرانی تلاقی آب و فاضلاب مشخص شده و مسئولان ذی ربط درحال اجرای اقداماتی در این راستا هستند.» او توضیح می دهد: «در صورتی كه فشار درشبكه توزیع آب بالا باشد، مكش معكوس صورت نمی گیرد و فاضلاب وارد شبكه توزیع آب شرب مردم نمی شود، كه براین اساس اگر شركت آب و فاضلاب فشار شبكه را بالا نگه دارد این تلاقی به وجود نمی آید.»
انكار متولیان آب
قصه پر غصه آب آشامیدنی اهواز در حالی كه از سوی مردم و مسئولان مطرح می شود كه متولیان حوزه آب و فاضلاب وجود هر گونه مشكل بهداشتی در آب را رد می كنند. فردوس كریمی مدیرعامل آبفای اهواز می گوید: «طبق اعلام نظر آزمایشگاه تخصصی مرجع بهداشت استان آب آشامیدنی اهواز كاملا سالم، بهداشتی و با كیفیت است و هیچ مشكلی از نظر بهداشتی ندارد.» از سویی او مشكلات آب اهواز را مربوط در گذشته ریشته دار می داند و بیان می كند: «مشكلات اهواز آن قدر زیاد است كه اكنون كار به جراحی رسیده است.»
وی با بیان اینكه طرح آبرسانی غدیر، كارون، و آب حیات، سه منبع اصلی ما برای برداشت آب است، می افزاید: «در یك سال گذشته تلاش كردیم بیشترین برداشت آب را از طرح غدیر كه كیفیت بهتر و مناسب تری نسبت به آب كارون دارد داشته باشیم اما رودخانه كارون منبع دیگر برداشت آب است و فرآیند تصفیه آب را به صورت بهداشتی بر آن انجام می دهیم.» كریمی با اذعان به تلاقی آب و فاضلاب در برخی نقاط اهواز از وجود انشعابات غیر مجاز و تبعات آنها می گوید و بیان می كند: «در راستای رفع این مشكلات، پروژه هایی شروع شده كه عملیاتی شدن آنها، سطح كیفی آب را ارتقا و معضلات فاضلاب را كاهش می دهد.»
بنویس چاره كنند
«ام یوسف» می رود به سمت شیر آب توی حیاط، آن را باز می كند، آب، حوض كوچك حیاط را پر می كند، بوی فاضلاب بیشتر می شود، رنگ نسكافه ای آب هم. چشم به چشمانم می دوزد با همان لهجه عربی شیرینش می گوید بنویس بنویس ما درد داریم، آب نداریم، اوضاع ما همین است كه می بینی! بنویس چاره كنند، بنویس درمان كنند...و من می مانم میان نوشتن ها و وعده های چندین ساله ای كه دردی را نه چاره بوده نه درمان...بی آبی ساكنان قطب آب و انرژی، همچون سایر بحران های آن بارها تیتر روزنامه ها و خبرگزاری های داخلی و حتی خارجی شد، بی آبی، بی هوایی و حتی بی برقی...گرچه این تیتر شدن دردی را چاره نكرد و فریادها راه به جایی نبرد.