پساب های نیشكر سالانه بیش از سه تا پنج تن نمك وارد تالاب شادگان می كند كه بر اثر ورود این حجم نمك، دریاچه ای نمكی در مساحتی حدود 90 هزار هكتار در بخش غربی تالاب شادگان شكل گرفته است.

به گزارش «انرژی امروز»، این روزها صحبت در مورد تالاب ها و مشكلاتشان به بحثی داغ میان مردم و مسئولان استان خوزستان تبدیل شده است. تالاب شادگان یكی از همان تالاب هاست كه متاسفانه به دلایل مختلف دچار مشكل شده و به قولی تا 70 درصد آن از بین رفته است.

كارشناسان می گویند این تالاب به دلایلی از جمله سدسازی های بی رویه، اجرای طرح های انتقال آب فاقد ارزیابی زیست محیطی، تخلیه پساب های آلوده نیشكر، پرورش ماهی و به عبارت ساده تر بی توجهی مدیران و مسئولان به موضوع محیط زیست، دچار مشكلات بسیاری شده است.

این تالاب كه در قسمت جنوبی شهرشادگان و در فاصله 97 كیلومتری از اهواز واقع شده است به علت تامین نشدن حقابه آن، بخش های زیادی از تالاب از بین رفته و كاملا خشك شده است.

كارشناسان هشدار می دهند درصورت بی توجهی به این تالاب مشكلی تازه به مشكلات متعدد فعلی مردم خوزستان اضافه می شود.

فیصل عامری، فعال محیط زیست دراین باره به جام جم می گوید: وضعیت كنونی تالاب شادگان وخیم است و در حال حاضر حدود 70 درصد آبی كه در این تالاب وجود دارد از پساب های حاصل از نیشكر، شیلات، فاضلاب های شهری،صنعتی و بیمارستانی شرق اهواز است.

دریاچه نمكی درون شادگان

وی می افزاید: پساب های نیشكر سالانه بیش از سه تا پنج تن نمك وارد تالاب شادگان می كند كه بر اثر ورود این حجم نمك، دریاچه ای نمكی در مساحتی حدود 90 هزار هكتار در بخش غربی تالاب شادگان شكل گرفته است.

عامری ادامه می دهد: متاسفانه شوری و آلودگی بیش از حد آب سبب از بین رفتن 132گونه گیاهی و كم شدن چشمگیر تعداد ماهی ها در تالاب شده است.

وی می افزاید:علاوه بر این پیدایش ماهی تیلاپیا كه گونه ای غیربومی و مهاجم است و می تواند سریع تكثیر شود و حیات ماهیان دیگر را به مخاطره بیندازد این روزها به یكی از مشكلات صیادان تبدیل شده است ؛ چراكه تیلاپیا ماهی های بومی تالاب را می خورد و رفته رفته حیات آنها را به خطر می اندازد.

این فعال محیط زیست با اشاره به سدسازی های گسترده در بالادست رودخانه های استان خوزستان می گوید: متاسفانه ساخت سد مارون، بند بهبهان، بند جایزان، بند رامشیر و شادگان در بالادست رودخانه جراحی سبب خشكی این رودخانه و تامین نشدن حقابه قانونی تالاب شادگان شده است.

وی می افزاید: انحراف سیلاب های مربوط به رودخانه مارون به وسیله بند رامشیر و دستكاری های بدون مطالعه در طبیعت از جمله عوامل خشكی بخش هایی گسترده از تالاب شادگان است.

عامری همچنین به مسأله اشتغال بومی های منطقه اشاره می كند و می گوید: متاسفانه امروز بیكاری در شادگان بیداد می كند ؛ چرا كه در گذشته شغل اصلی و منبع درآمد بیشتر مردم منطقه دامپروری،صیدماهی و شكار پرندگان بوده است.

نخلستان های شور!

وی ادامه می دهد: بخش هایی قابل توجه از نخلستان های شادگان براثر ورود پساب های شور نیشكر آسیب جدی دیده اند و حدود ده هزار هكتار از مرغوب ترین زمین های شادگان دیگر زیركشت نمی رودكه همین موضوع سبب گسترش بیكاری در بین اهالی منطقه شده است.

عامری توقف پروژه سد مارون2 (در بالادست مارون) و سد آریوبرزن (در بالادست بهبهان) در بالادست رودخانه جراحی را از مطلبات مردم شادگان بیان می كند و می افزاید: در گذشته ای نه چندان دور حدود 60 هزار هكتار از زمین های كشاورزی شادگان به زیر كشت می رفته است كه امروز به دلیل نبود آب تنها ده هزار هكتار از این زمین ها آن هم با آب شور كشت می شود.

وی تصریح می كند: یكی از راهكارهای نجات تالاب شادگان انتقال آب از كارون به تالاب است چراكه درگذشته بخش هایی از آب مورد نیاز تالاب شادگان به وسیله سیلاب های فصلی این رودخانه تامین می شده است. پس اگر بتوانیم بخشی از حقابه تالاب شادگان را به وسیله سیلاب های لحظه ای تامین كنیم، قطعا بخشی از مشكلات این اكوسیستم حل خواهد شد.

نگرانی جدی محیط زیست

در همین باره، محمدحسن فقیه، مدیر اداره حفاظت محیط زیست شهر شادگان می گوید: آبی كه در حال حاضر در تالاب شادگان جریان دارد آبی پاك و سالم نیست و وضعیت این تالاب بسیار نگران كننده است.

وی ادامه می دهد: تخلیه انواع فاضلاب های شهری شادگان، پساب های مجتمع پرورش ماهی آزادگان و زهاب های شركت های توسعه نیشكر در تالاب شادگان، این تالاب را از وضعیت ایده آل خود دور كرده است.

فقیه با اشاره به خشك شدن رودخانه جراحی به دلیل سدسازی های بی رویه در بالادست این رودخانه می گوید: تا چند سال قبل و پیش از مداخله های شدید انسانی در طبیعت رودخانه جراحی با تامین 85 تا90 درصد از آب مورد نیاز تالاب شادگان به عنوان منبع اصلی تامین كننده حقابه این تالاب شناخته می شد اما امروز با توجه به تغییراتی كه در بالادست این رودخانه اتفاق افتاده است ما شاهد خشك شدن رودخانه جراحی و به دنبال آن تامین نشدن آب مورد نیاز تالاب شادگان هستیم .

این مقام مسئول می افزاید: تا حدود 20 سال قبل پیش از اجرای طرح های مختلف روی مخازن آبی منطقه (سدسازی)، هرچند سال یك بار سیلاب هایی به وقوع می پیوست و تمام آلایندگی های تالاب را پاكسازی می كرد. آن موقع وضعیت تالاب شادگان بسیار مطلوب بود؛ اما متاسفانه امروز آلایندگی هایی در تالاب حادث می شود و به صورت مستمر در بخش های آبی، گیاهی و جانوری در حال اتفاق افتادن هستند. فقیه می گوید: زمانی در تالاب شادگان گونه ای خاص به نام نیلوفرآبی داشتیم كه این گیاه گل سفیدرنگی داشت و در سطح آب رشد می كرد و از آنجا كه نیلوفر تنها در آب پاك و بدون آلودگی ها رشد می كرد، خود شاخصی برای سنجش كیفیت آب تالاب بود؛ اما این گونه ده سال قبل به سبب وجود آلایندگی های موجود در آب از بین رفت و نیلوفرآبی به رویای تالاب شادگان بدل گشت.

فقدان مطالعات زیست محیطی

مدیر اداره حفاظت محیط زیست شهر شادگان با اشاره به انجام نشدن مطالعه و پیش بینی اثرات زیست محیطی طرح های سدسازی می گوید: در مطالعات هیچ كدام از پروژه های سدسازی در استان خوزستان آینده تالاب ها و رودخانه های استان در نظر گرفته نشده است.

وی می افزاید: این حجم از سدسازی ها در مسیر رودخانه های مارون و جراحی و توسعه صنایع بدون ظرفیت سنجی در منطقه از دلایل اصلی وضعیت اسفناك تالاب شادگان است.

فقیه همچنین با اشاره به ورود پساب های های تصفیه نشده نیشكر به تالاب شادگان ادامه می دهد: سازمان حفاظت محیط زیست در تلاش است شركت های توسعه نیشكر را ملزم كند آب مضری را كه پس از مصرف به سمت تالاب روانه می كنند، تصفیه كند و آن آب را در بخش كشاورزی مورد استفاده قرار دهند تا هم در مصرف آب صرفه جویی شود و هم در زمان هایی كه به این آب تصفیه نشده نیازی ندارند، آن را به سمت تالاب شادگان روانه كنند.

نجات شادگان، طرحی بلاتكلیف

مدیر اداره حفاظت محیط زیست شهر شادگان می گوید: از سال 90 طرحی با چشم انداز 25ساله با هدف احیای تالاب شادگان تدوین شد تا براساس آن بتوانیم تالاب را از شرایط بحرانی خارج كنیم ؛ اما متاسفانه و به رغم انتظارمان و همچنین تامین نشدن اعتبار لازم از سوی دولت و عدم ورود و همكاری برخی دستگاه های بین بخشی نتوانستیم این برنامه را بدرستی ادامه دهیم.

فقیه می افزاید: تنها بخشی كه تقریبا موفق به انجام آن شدیم اجرای طرح انتقال آب از رودخانه كارون به تالاب شادگان است كه این پروژه از دو سال قبل كلید خورد و تا امروز حدود 90 درصد آن اجرایی شده است.

وی تصریح می كند: از دولت و مسئولان ارشد استان انتظار داریم برای تامین حقابه تالاب ها و رودخانه های استان تلاش كنند؛ چراكه خشكی آنها سبب ایجاد شرایط نامطلوب و افزایش تنش های اجتماعی خواهد شد.